අශ්මරී විවිධාකාරය. පිත්තාශ්මරී හා ස්‍රාව උනන ග්‍රන්ථි ආශ්‍රිතව මෙන්ම වකුගඩු ආශ්‍රිතව ද අශ්මරී ඇති වේ. මෙයින් වඩා ප්‍රචලිත මුත්‍රාශ්මරී නම් වූ වකුගඩු ආශ්‍රීත වූ අශ්මරී වර්ගයයි. අශ්මරී යන වචනයේ සරල අර්ථය ගල් යන්නයි.

ආයුර්වේද මතය අනුව මුත්‍රාශ්මරී ඇතිවීමට හේතුව ආහාර දිරවීමේ දුරවලත්වයයි. ඒ කාර්යය සදහා අවශ්‍ය වන අග්නියේ දුර්වලතාව නිසා හෝ අග්නියට ඔරෝතතු නොදෙන තරම් කටුක අම්ල ලවන ම්ශ්‍ර අ‍ාහාරපාන විහරණයද හේතු වේ. මේ හේතු වලින් සිදුවන්නේ රුධියේ රැස් වන මල කොටස්වල ප්‍රමාණය අධික වීමයි. මෙසේ අධික වන මල කොටස්  වකුගඩු මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම පෙරී යන්නේ නැත. ඒවා ක්‍රමයෙන් සිකතා නම් වූ ඉතා සියුම් දූලි ස්වරූපයෙන් පටන් ගෙන ක්‍රමයෙන් වැඩී ශර්කරා නම් වූ කුඩා කැට අවස්ථාවට පත්වී අවසාන වශ‍ෙයන් අශ්මරී නම් වූ විශාල ගල් ස්වරූපය ගනී.

අශ්මරී රෝගයේ ලක්ෂණ නම්, තුනටියේ වේදනාව, වකුගඩු වල ඇතිවන තියුණු වේදනාව, මුත්‍ර අඩුවීම, මුත්‍ර කිරීමේදී වේදනාව, ලේ මිශ්‍ර වී මුත්‍ර පිටවීම, කුසයේ සිට ලිංග ප්‍රදේශය දක්වා පැතිර යන තියුණු වේදනාව ආදියයි.

ප්‍රතිකාර

  1. පොල්පලා සුදුළූණු තැම්බුම
  2. අක්කපාන යුෂ පත ½ ට සහිද ලුණු දමා බීම.
  3. පුහුල් යුෂට යවකාර ලුණු දමා බීම.
  4. ලුණුවර පොතු කලං 12 කෂාය කර ඊට යවකාර ලුණු දමා බීම.
  5. වැල්පෙනෙල දළු, උළුහාල්, සුදුළූණු තැම්බු වතුරට එළගිතෙල් දමා බීම.
  6. ඊතණ මුල්, වැලුක් මුල්, උණ මුල්, ඉලුක් මුල්, උක් මුල්, කලං 2යි මංචාඩි 8 බැගින් කෂාය කර බීම.
  7. ලුණුවර පොතු, ඉකිරිය මුල් කලං 6 බැගින් කෂාය.
  8. කුප්පමේනිය සහමුල ඉස්මට යවකාර ලුනු දමා බීම.
  9. මුරුංගා මුල් කලං 12 කෂාය කර බීම.
  10. දුරාලභාරිෂ්ටය, පුණර්ණවායවය, වන්දනා සවය බීම.
  11. කොල්ලු තැම්බු වතුරට මී පැණි දම‍ා බීම.
  12. කටුවැල් බටු කලං 12 වතුර පත 8/1 ට තම්බා බීම.

වැලැක්වීම

  1. ජලය වැඩිපුර පානය කිරීම.
  2. කොලුල් තැම්බූ ජලයට මී පැණි දමා සතියකට වරක් පමණ බීම.
  3. පොල්පලා තැම්බූ ජලය සතියකට වරක් පමණ බීම.
  4. බොහෝ සේ අච්චාරු, විනාකිරි, අබ, ගම්මිරිස්, ආදි කුළුබඩු මිශු ආහාර නිතර නොගැනීම.
  5. දිනපතා උදය හිස්බඩ වතුර පානය කිරීම
  6. ආහාරයට කැකිරි, තියඹරා, පුහුල්, පිපිඤ්ඤා, සාරණ ගැනීම.